Ο Υπουργός Πολιτισμού κ. Μιχάλης Λιάπης παρουσίασε σήμερα θραύσμα από τον ανάγλυφο διάκοσμο του Παρθενώνα, το οποίο επέστρεψε από το Μουσείο του Βατικανού και πάλι στην Αθήνα.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο νέο Μουσείο της Ακρόπολης, παρουσία του Αρχιεπισκόπου κ. Patrick Coveney, Αποστολικού Νουντσίου (Πρέσβη του Βατικανού στην Ελλάδα), του κ. Μιλτιάδη Χισκάκη, Πρέσβη της Ελλάδας στο Βατικανό, του κ. Giandomenico Spinola, Επιμελητή του Τμήματος Κλασσικών Αρχαιοτήτων του Βατικανού (εκπροσώπου των Μουσείων του Βατικανού), της κυρίας Βιβής Βασιλοπούλου, Γενικής Διευθύντριας Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς και του καθηγητή κ. Δημητριου Παντερμανλή, Προέδρου του ΟΑΝΜΑ.
Σε δήλωση του ο κ. Λιάπης ανέφερε :
«Ένα ακόμη τμήμα από τον γλυπτό διάκοσμο του Παρθενώνα επέστρεψε στην πατρίδα. Είναι σημαντικό το γεγονός, αφενός διότι προέρχεται από το Βατικανό, με ότι αυτό πολιτικά συνεπάγεται σε παγκόσμια κλίμακα και αφετέρου διότι το Μουσείο του Βατικανού είναι από τα μεγαλύτερα και σημαντικότερα Μουσεία της Ευρώπης. Και με αυτή τη χειρονομία δίνει ένα παράδειγμα προς μίμηση και για άλλους, για να αποκατασταθεί τελικά και οριστικά η ενότητα των Γλυπτών του Παρθενώνα . Είναι ένα πάγιο αίτημα της Ελλάδας αλλά και της διεθνούς κοινότητας».
Ακολουθεί Ενημερωτικό Σημείωμα
Θραύσμα από τον ανάγλυφο διάκοσμο του Παρθενώνα, στο οποίο εικονίζεται τμήμα της κεφαλής σκαφηφόρου ανδρός και μέρος του πρόσθιου τμήματος της υποβασταζόμενης στον ώμο του σκάφης. Διαστάσεις: ύψος 0,24 μ., πλάτος 0,25 μ. Ανήκει στον λίθο V της βόρειας ζωφόρου.
Το θραύσμα, με αρ. ευρ. 1014, φυλασσόταν στο Μuseo Gregoriano Etrusco της Πόλης του Βατικανού το οποίο ιδρύθηκε από τον Πάπα Γρηγόριο XVI (1831-1846). Ο λίθος V προέρχεται από το ανατολικό άκρο της βόρειας ζωφόρου και απεικονίζει ιματιοφόρους νέους, που ακολουθούν έναn τελετάρχη και μεταφέρουν σκεύος (σκάφη), ο κάθε ένας στον αριστερό του ώμο. Οι σκαφηφόροι επιλέγονταν από τους μετοίκους, δηλαδή μη Αθηναίους πολίτες, κατοίκους των Αθηνών, για να συμμετάσχουν στην πομπή των Παναθηναίων. Τα σκεύη που κρατούσαν ήταν χάλκινοι ή αργυροί δίσκοι και περιείχαν προσφορές, δηλαδή κηρήθρες και γλυκίσματα (Αριστοφάνης, Εκκλησιάζουσες 742 κ.ε).
Το θραύσμα από το Μουσείο του Βατικανού ανήκει στην επάνω δεξιά γωνία του λίθου και πιθανώς προέρχεται από την καταστροφική έκρηξη του 1687 κατά την πολιορκία των Αθηνών από τον Μorosini. Στην επιφάνεια του αναγλύφου έχει διασωθεί το κεφάλι του τρίτου σκαφηφόρου (μορφή 15) σε όψη τριών τετάρτων προς τα αριστερά του θεατή, καθώς και τμήμα της σκάφης που κρατούσε. Έχει επίσης, διασωθεί το δεξιό άκρο του λίθου που εφάπτεται στον επόμενο λίθο VI της ίδιας πλευράς της ζωφόρου, με την παράσταση των υδριαφόρων νέων (Μουσείο Ακροπόλεως, αρ. ευρ. 864). Το αριστερό άκρο του λίθου, στο οποίο διατηρούνται ένα μέρος του ενδύματος του τελετάρχη και ο πρώτος σκαφηφόρος (μορφή 13), βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο.
Η παράσταση έχει ανασυγκροτηθεί από θραύσματα, τα οποία οι μελετητές έχουν αναγνωρίσει με βάση τα σχέδια του J. Carrey (1674) και του J. J. Stuart (1751/53).
Ο R. Fagan, πρόξενος της Αγγλίας στη Σικελία και τα Ιόνια Νησιά, απέκτησε το συγκεκριμένο θραύσμα όπως επίσης και το θραύσμα γενειοφόρου κεφαλής ανδρικής μορφής, η οποία ανήκει στη δεξιά μορφή της νότιας μετόπης 16 του Παρθενώνα, κατά τη διάρκεια της θητείας του, στις αρχές του 19ου αι. Το 1804 η σύζυγός του, δώρισε τα δύο προαναφερόμενα γλυπτά στον Πάπα.
Προσπάθειες για τον επαναπατρισμό του θραύσματος και επανένωσή του με τη μορφή στην οποία ανήκει, ξεκίνησαν από τις αρχές τις δεκαετίας του 1990 και εντάθηκαν από το 1997 με την κινητοποίηση της Ιταλικής Επιτροπής για την Επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα σε συνεργασία με το Τμήμα Ξένων Σχολών της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, η οποία συνέβαλε στην ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης στην Ιταλία.
Το 2006, κατά την επίσκεψή του στο Βατικανό, ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος συζήτησε με τον Πάπα Βενέδικτο ΙΣΤ΄ την επιστροφή του θραύσματος της κεφαλής του σκαφηφόρου ανδρός από τον λίθο V της βόρειας ζωφόρου.
Ωστόσο, καθοριστική για την επιτυχή έκβαση του θέματος υπήρξε η επίσκεψη στο Βατικανό του Υπουργού Πολιτισμού κυρίου Μιχάλη Λιάπη το 2008, και η συνάντησή του με τον ομόλογό του Πρόεδρο του Ποντιφικού Συμβουλίου Πολιτισμού Mon Signor Ravasi.
Τελικά, μετά από επίπονες προσπάθειες του Υπουργείου Πολιτισμού με την πολύτιμη συνεργασία του διευθυντή των Μusei Vaticani της Πόλης του Βατικανού, καθηγητή Αntonio Paolucci, και με την συμπαράσταση του καθηγητή Louis Godart, συμβούλου του Προέδρου της Ιταλικής Δημοκρατίας για πολιτιστικά θέματα, υπoγράφεται συμφωνία μεταξύ του Μuseo Gregoriano Etrusco της Πόλης του Βατικανού και του ΥΠ.ΠΟ. για το δανεισμό του θραύσματος κατά την ισχύουσα νομοθεσία.
|
