Μελέτη επιτραπέζιου σκεύους από ρωμαϊκό ναυάγιο στη Δυτική ΚρήτηΤα Αντικύθηρα, γενέθλιος χώρος της υποβρύχιας αρχαιολογίας, αποτελεί το πρώτο ελληνικό νησί του οποίου έχει ερευνηθεί συστηματικά η πλήρης περίμετρος.
Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ερευνών, της ΕΕΑ με την συνδρομή και την τεχνογνωσία του WHOI, εντοπίστηκε εκ νέου η θέση του γνωστού Ναυαγίου των Αντικυθήρων και δόθηκε η ευκαιρία να εκτιμηθεί η κατάστασή του για πρώτη φορά, μετά τις παλιότερες έρευνες.
Η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων, υποστηριζόμενη τεχνολογικά και οικονομικά από το αμερικάνικο Ωκεανογραφικό Ινστιτούτο του Woods Hole, διεξήγαγε το φθινόπωρο του 2013, υποβρύχια αρχαιολογική έρευνα στην Δυτική Κρήτη και τα Αντικύθηρα, εντοπίζοντας έξι αρχαία ναυάγια και πέντε αγκυροβόλια στο θαλάσσιο χώρο της Δυτικής Κρήτης και αντλώντας νέες πληροφορίες για το γνωστό ναυάγιο των Αντικυθήρων.
Αναφορικά με το Ναυάγιο των Αντικυθήρων η αρχική εκτίμηση είναι ότι οι ενέργειες των σφουγγαράδων το 1900 και της ομάδας Cousteau - ΥΠΠΕ το 1976 περιορίστηκε σε μία μόνο περιοχή, ενώ τα κατάλοιπα της κεραμικής του φορτίου δείχνουν να καταλαμβάνουν μια αρκετά μεγαλύτερη περιοχή, μήκους τουλάχιστον 50μ. Στο βυθό υπάρχουν ακόμα ολόκληροι και θραυσμένοι αμφορείς, ενώ εντοπίστηκε και τμήμα κεράμου. Εντυπωσιακά και ενδεικτικά για τον τρόπο βύθισης του πλοίου αποτελούν τα μολύβδινα μέλη μιας εκ των αγκύρων του (στύπος και σύνδεσμος), τα οποία εντοπίστηκαν, τεκμηριώθηκαν και ανελκύστηκαν με στόχο να συμπληρωθεί η έκθεση του φορτίου του ναυαγίου, που βρίσκεται σε εξέλιξη στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Το εύρημα αποκαθιστά και τη μνήμη των σφουγγαράδων για τους οποίους δημοσιεύτηκε η φήμη ότι ανέλκυσαν τα μολύβδινα στοιχεία των αγκυρών του πλοίου, τα οποία χρησιμοποίησαν στα καταδυτικά τους υποδήματά και τα αλιευτικά δίκτυά τους ή πούλησαν την πρώτη ύλη για ίδιον όφελος.

Με τη χρήση τεχνολογίας υποβρύχιας χαρτογράφησης της EdgeTech - 4600, η οποία είχε τη δυνατότητα συνδυασμένης πολυδεσμικής και πλευρικής σάρωσης, αποτυπώθηκαν μέχρι την ισοβαθή των 120μ. 65 χλμ. περίπου από τις ακτές των χερσονήσων της Γραμβούσας και του Ροδωπού, καθώς και ολόκληρη η περίμετρος των Αντικυθήρων (30χλμ.), με έμφαση στην περιοχή του γνωστού ρωμαϊκού ναυαγίου με το φορτίο των καλλιτεχνικών θησαυρών (36 αγάλματα και ο γνωστός Μηχανισμός των Αντικυθήρων), οι οποίοι ανασύρθηκαν με την τιτάνια προσπάθεια Συμαίων σφουγγαράδων το 1900. Στην περιοχή επανήλθε το 1976 η ομάδα του πλοιάρχου Cousteau, υπό την εποπτεία του τότε ΥΠΠΕ, και κοινή ομάδα της Εφορείας και του Woods Hole το 2012. Ο συνδυασμός των περυσινών και των φετινών αποτελεσμάτων, αποτυπωμένων στον υποβρύχιο χάρτη της θέσης, οδηγεί στο συμπέρασμα της ύπαρξης πιθανόν δύο ναυαγίων στην ίδια περιοχή.
Η υποβρύχια οπτική επισκόπηση διεξήχθη κυρίως με μεθόδους τεχνικής κατάδυσης Nitrox και Trimix με συνδυασμένη χρήση κλειστών καταδυτικών κυκλωμάτων (Rebreathers) και προωστήρων (DPVs), δίνοντας τη δυνατότητα διερεύνησης, σε 100 ώρες κατάδυσης, πέραν των 25 χλμ. και σε βάθη σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μέχρι 70μ.

Επιπλέον εντοπίστηκαν στην περιοχή των δύο δυτικών χερσονήσων της Κρήτης τα κατάλοιπα έξι αρχαίων ναυαγίων, τρία από τα οποία ρωμαϊκών χρόνων, το ένα με φορτίο λιθοπλίνθων πέραν των 100 τόνων, το δεύτερο με φορτίο αμφορέων και επιτραπέζιων αγγείων και το τρίτο με φορτίο αφρικάνικων αμφορέων, δύο με αμφορείς μέσων βυζαντινών χρόνων και ένα με φορτίο αταύτιστων διάτρητων λίθων. Εντοπίστηκαν επίσης τα λείψανα ενός σύγχρονου μεταλλικού ναυαγίου και τα κατάλοιπα ενός ναυαγίου του 19ου αι., το οποίο μπορεί πιθανότατα να αποδοθεί στο HMS Cambrian που βυθίστηκε βομβαρδίζοντας πειρατές στο κάστρο της Γραμβούσας, τον Ιανουάριο του 1828.
Διερευνήθηκαν ακόμα πέντε θέσεις αγκυροβολίας με χρήση από την Κλασική περίοδο μέχρι σήμερα, ιδιαίτερα ενδεικτικές για την αρχαία ναυσιπλοΐα στα δύσκολα νερά της δυτικής Κρήτης, ως επίσης και το ανυψωμένο λιμάνι της πόλης της Κισσάμου, με ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις, οι οποίες αναθεωρούν την γνώση μας για το λιμάνι αυτό. Αντίστοιχου ενδιαφέροντος ήταν και τα συμπεράσματα που αφορούν στη σεισμική και γεωλογική ιστορία της Δυτικής Κρήτης και των Αντικυθήρων, οι οποίες βρίσκονται ακριβώς επί του ενεργού ελληνικού τόξου, το οποίο δονήθηκε στη διάρκεια της έρευνας με σεισμό μεγέθους 6.2 βαθμών.


Χρηματοδότες: ΥΠΠΟΑ, Woods Hole Oceanograpic Institution
Δείτε ακόμα: http://antikythera.whoi.edu/

Άποψη διάτρητου λίθου από ναυάγιο άγνωστης χρονολόγησης στη Δυτική Κρήτη Εντοπισμός ρωμαϊκού αμφορέα του Ναυαγίου των Αντικυθήρων
Έτος:  2012 -
Περιοχή: Νομός Αττικής, Αττική
Αρμόδιες Υπηρεσίες ή Φορείς:
Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων
Επιστημονικοί υπεύθυνοι:
Δρ. Θεοτόκης Θεοδούλου
ΠΕ Αρχαιολόγων - Καταδυόμενων
Τηλ: +30 2810 03 30 900
Fax: +30 2810 03 30 900
E-mail: eena@culture.gr
Ανασκαφές ανά έτος
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990
1989
1988
1987
1986
1985
1984
1983
1982
1981
1980
1979
1978
1977
1976
1975
1974
1973
1972
1971
1970
1969
1968
1967
1966
1965
1964
1963
1962
Δείτε ακόμη...
Αρχείο Ανασκαφών
Επιστροφή στις...
Ανασκαφές του Υπουργείου Πολιτισμού